LONDER: Lindja e një foshnje nga ADN-ja e tre personave në Britani është bërë e ditur nga autoriteti kompetent i vendit. Pjesa më e madhe e materialit gjenetik të foshnjës vjen nga prindërit dhe rreth 0.1% vjen nga një palë e tretë, një dhuruese femër.
Teknika eksperimentale është pjesë e një përpjekjeje për të parandaluar lindjen e fëmijëve me sëmundje kronike mitokondriale. Deri më tani më pak se pesë fëmijë kanë lindur duke përdorur këtë metodë, megjithëse autoriteti britanik nuk dha detaje të mëtejshme.
Sëmundjet mitokondriale janë të pashërueshme dhe mund të rezultojnë fatale brenda ditëve apo edhe orëve pas lindjes. Disa familje kanë humbur shumë fëmijë për shkak të këtyre sëmundjeve gjenetike dhe teknika revolucionare konsiderohet e vetmja mënyrë praktike që këto çifte të kenë një fëmijë të shëndetshëm.
Mitokondritë janë pjesë të vogla brenda pothuajse çdo qelize në trupin e njeriut që e kthejnë ushqimin në energji të përdorshme. Mitokondritë e dëmtuara nuk e ushqejnë trupin dhe shkaktojnë dëmtim të trurit, atrofi të muskujve, dështim të zemrës dhe verbëri.
Dhurimi mitokondrial
Mitokondria transmetohet ekskluzivisht nga nëna. Terapia e dhurimit mitokondrial është një variant i IVF, duke përdorur mitokondritë nga një vezë e shëndetshme dhuruese. Ekzistojnë dy teknika për dhurimin mitokondrial. Njëra bëhet pasi veza e nënës fekondohet nga sperma e babait dhe tjetra bëhet para fekondimit.
Mitokondritë, megjithatë, kanë ADN-në e tyre, që do të thotë se fëmijët që rezultojnë nga ky proces do të trashëgojnë gjenet e prindërve të tyre dhe një gjurmë të vogël të gjeneve të dhuruesit. Ky është një ndryshim i përhershëm gjenetik, i cili do t’u kalohet brezave të ardhshëm.
Megjithatë, ADN-ja e donatorëve përdoret vetëm për të krijuar mitokondri të qëndrueshme, nuk ndikon në karakteristika të tjera, si pamja e jashtme, dhe nuk është një “prind i tretë” i fëmijës. Teknika u shpik në Newcastle, ndërkohë që Britania kishte miratuar tashmë ligje për lindjen e fëmijëve të tillë që nga viti 2015. Pavarësisht ekzistencës së një kuadri ligjor, megjithatë, Britania u përmbajt nga promovimi i menjëhershëm i kërkimit. Foshnja e parë e lindur me këtë metodë i përket një familjeje jordaneze, ku trajtimi u krye në një spital amerikan në vitin 2016.
Autoriteti i Fertilitetit dhe Embriologjisë në Mbretërinë e Bashkuar (AFEMB) njoftoi se “më pak se pesë foshnja” kishin lindur duke përdorur këtë metodë deri në fund të prillit 2023. Agjencia nuk po jep numra të saktë për të mbrojtur anonimitetin e familjeve. Këto pak detaje rreth metodës u bënë publike falë një kërkese të gazetës The Guardian drejtuar autoriteteve përkatëse qeveritare.
“Lajmi se një numër i vogël foshnjash kanë lindur me mitokondri donatore në Britani është hapi tjetër. Procesi do të jetë i kujdesshëm dhe i ngadalshëm”, thotë Sarah Norcross, kreu i shoqatës së pavarur bamirëse të fertilitetit Progress Educational Trust.
Ndërkohë, ekipi shkencor i Universitetit të Newcastle nuk bëri asnjë njoftim për metodën eksperimentale, duke ngritur pikëpyetje për suksesin e saj. Profesor Robin Lovell-Badge i Institutit të Kërkimeve Francis Crick thotë: “Do të jetë interesante të dihet se sa mirë ka funksionuar terapia e zëvendësimit mitokondrial dhe nëse foshnjat janë pa sëmundje mitokondriale.” Vlerësohet se çdo vit në vend lindin 150 foshnja me sëmundje mitokondriale.
