Sa rol luan gjinia në faktin nëse jemi apo jo konkurrues? Në realitet, gjithçka është çështje karakteri, por le të shohim se çfarë kanë për të thënë studiuesit. Konkurrenca mashkullore mund të jetë më e dukshme në shoqëri, por një studim i ri e sfidon këtë, duke i konsideruar gratë si më konkurruese me njëra-tjetrën. Studimi sugjeron që nën sipërfaqe, konkurrenca femërore është intensive, ndoshta edhe më intensive se konkurrenca mashkullore në disa kontekste.
Çfarë thotë studimi
Studimi, i botuar në revistën shkencore Philosophical Transactions of the Royal Society B, ofron një shpjegim “biologjik” për këtë çështje. Ai pohon se gratë mbajnë barrën e kujdesit për pasardhësit, gjë që kërkon burime të qëndrueshme për një periudhë të gjatë kohore.
Konkurrenca për këto burime është më e shpeshtë dhe kritike për gratë, ndërsa burrat nuk përballen me të njëjtin presion. Studiuesit sugjerojnë se kur burri përfundon aktin riprodhues, puna e tij “mbaron”, ndërsa për gruan, ajo sapo ka filluar.
Çfarë është “konkurrenca intraseksuale”?
Termi “konkurrencë intraseksuale” përdoret nga psikologët evolucionarë për të përshkruar konkurrencën midis individëve të të njëjtit seks për burime që rrisin suksesin riprodhues. Megjithatë, thuhet se strategjitë e konkurrencës ndryshojnë sipas seksit. Kjo ndodh sepse lloji i konkurrencës që u sjell dobi burrave është i ndryshëm nga ai që u sjell dobi grave.
Sipas teorisë së përzgjedhjes seksuale, ky ndryshim shpjegohet me faktin se burrat investojnë më pak në rritjen e pasardhësve sesa gratë, por ata kanë një rrezik më të madh për të mos u riprodhuar fare.
Mos e bëni sepse do të pendoheni, thotë shprehja e vjetër.
Kjo është edhe më e mundshme nëse ata nuk mund të demonstrojnë status të lartë shoqëror dhe dominim, tipare që konsiderohen tërheqëse sepse tregojnë gjene të mira dhe aftësinë për të ofruar burime dhe mbrojtje.
Burrat janë biologjikisht më pak të rrezikuar nga përballja fizike dhe kështu favorizojnë konkurrencën e drejtpërdrejtë dhe agresive. Gratë, në të kundërt, kanë një shans më të madh për t’u riprodhuar dhe më pak për të fituar nga format e drejtpërdrejta ose të rrezikshme të konkurrencës. Si rezultat, konkurrenca mashkullore është e dukshme dhe burrat shihen si gjinia më konkurruese.
Çfarë studimi tregon se besojnë ata për gratë
Psikologët evolucionarë kanë zbuluar se burrat rrisin suksesin e tyre riprodhues duke arritur status më të lartë shoqëror, ndërsa gratë përfitojnë më shumë duke siguruar burime fizike dhe sociale, të tilla si ushqimi i shëndetshëm, siguria dhe mbështetja sociale, të cilat janë kritike për rritjen e fëmijëve. Konkurrenca për këto burime është më delikate dhe e vështirë për t’u matur.
Një tjetër studim i kohëve të fundit, i botuar në revistën Nature, kërkoi të eksploronte këtë konkurrencë “të heshtur” femërore. Studiuesit rekrutuan 596 pjesëmarrëse nga tre vende, të gjitha të martuara dhe prindër, të moshës 25-45 vjeç, dhe u kërkuan atyre të parashikonin se si do të reagonin njerëz të njohur të të njëjtit seks ndaj mbi 20 skenarëve, secili i lidhur me një burim të vlefshëm, ose të dobishëm për gratë (p.sh., ushqimi, siguria) ose për burrat (p.sh., prestigji, pushteti).
Pjesëmarrësve iu kërkua të vlerësonin reagimet e të tjerëve të të njëjtit seks dhe statusit martesor të ngjashëm. Metodologjia synonte të zvogëlonte paragjykimin e vetë-raportimit, pasi pjesëmarrësit nuk po përshkruanin veten, por dikë si ato. Kjo sigurisht përfshinte rrezikun e gjykimit subjektiv ose stereotipik, por gjithashtu zbuloi rezultate të rëndësishme.
A janë gratë më negative ndaj grave të tjera?
Studimi i parë analizoi reagimet ndaj njerëzve të të njëjtit seks, i dyti shqyrtoi reagimet ndaj njerëzve të seksit të kundërt. Rezultatet treguan se reagimet negative ndaj burrave që kishin fituar burime ishin të larta si tek burrat ashtu edhe tek gratë. Megjithatë, shumë më tepër gra sesa burra thanë se një grua që nuk kishte një burim do të reagonte negativisht ndaj një gruaje tjetër që zotëronte atë burim.
Ky negativitet nga gratë ndaj grave të tjera u vu re në shumë lloje burimesh: një punë e mirë, bukuri, prindër mbështetës, ndikim shoqëror, shëndet, një shtëpi e mirë, një burrë mirëkuptues, paqe dhe shërbim ushqimi cilësor.
Tingëllon pak stereotipike, apo jo? E vërteta është se nuk duhet të përgjithësojmë. Ideja që të gjitha gratë janë konkurruese ose xheloze për njëra-tjetrën nuk është asgjë e re. Studimet dokumentojnë disa raste, por shpesh, edhe pa asnjë provë, shoqëria i shënjestron gratë për shkak të këtij supozimi. Por njerëzit janë të ndryshëm. Secili ka personalitetin e vet, ndjenjat e veta dhe kodin e vet të vlerave. Le të mendojmë për këtë. Asgjë nuk është e zezë ose e bardhë.
Në fund të fundit, le të përqendrohemi te thelbësoret. Jo te kush është më konkurrues, por te shndërrimi i konkurrencës në lojë të ndershme!
