Kur mendojmë për pranverën dhe verën, imazhi i një tasi me luleshtrydhe të kuqe të ndezura dhe lëngshme është një nga gjërat e para që na vjen ndërmend. Përtej shijes dhe aromës së tyre të mrekullueshme, luleshtrydhet janë një superushqim që meriton të jetë një pjesë qendrore e dietës sonë të përditshme. Ky frut i vogël, plot ngjyra dhe shije të mrekullueshme, është në fakt një thesar fitonutrientësh që mbështesin shëndetin tonë në nivele të shumëfishta.
Vlera ushqyese me substancë
Luleshtrydhet kanë pak kalori – vetëm 50 kalori për filxhan – por janë të pasura me lëndë ushqyese të vlefshme. Ato përmbajnë sasi të mëdha të vitaminës C (madje më shumë se një portokall për 100 gramë!), folat, mangan dhe fibra.
Vitamina C është një antioksidant i fuqishëm që forcon sistemin imunitar dhe mbështet prodhimin e kolagjenit, i cili e mban lëkurën rinore dhe elastike. Acidi folik është thelbësor për riprodhimin e duhur të qelizave dhe është veçanërisht i rëndësishëm për gratë shtatzëna. Fibra, nga ana tjetër, përmirëson funksionin e zorrëve dhe rregullon nivelet e sheqerit në gjak.
Luleshtrydhet dhe Shëndeti i Zemrës
Ndoshta një nga përfitimet më interesante të luleshtrydheve është efekti i tyre pozitiv në shëndetin kardiovaskular. Studimet tregojnë se ngrënia e luleshtrydheve mund të ndihmojë në uljen e kolesterolit “të keq” LDL, rregullimin e presionit të gjakut dhe përmirësimin e funksionit vaskular.
Kjo kryesisht për shkak të flavonoideve që ato përmbajnë – veçanërisht antocianinave, pigmenteve natyrore që u japin atyre ngjyrën e tyre të kuqe të ndezur. Këto komponime kanë efekte të provuara antioksiduese dhe anti-inflamatore, duke mbrojtur enët e gjakut nga dëmtimi dhe inflamacioni.
Antioksidantët dhe Parandalimi i Sëmundjeve Kronike
Luleshtrydhet kryesojnë listën e frutave me përmbajtjen më të lartë të antioksidantëve për porcion. Ato përmbajnë polifenole, acid elagjik dhe katekina – të gjithë përbërës që ndihmojnë në mbrojtjen kundër stresit oksidativ, një nga shkaqet kryesore të sëmundjeve kronike si diabeti i tipit 2, artriti dhe madje edhe disa lloje kanceri.
Acidi elagjik në veçanti është studiuar për veprimin e tij të mundshëm kundër qelizave kancerogjene, pasi duket se bllokon veprimin e enzimave të përfshira në rritjen e tumoreve.
Luleshtrydhe dhe një zorrë e shëndetshme
Shëndeti i zorrëve ndikon në çdo sistem në trupin tonë – nga sistemi imunitar deri te gjendja shpirtërore dhe funksioni njohës. Luleshtrydhet, të pasura me fibra dhe polifenole, ndihmojnë në forcimin e florës së mirë të zorrëve, domethënë baktereve “të mira” që jetojnë në sistemin tonë tretës.
Një mikrobiomë e fortë dhe e ekuilibruar është lidhur me një rrezik të reduktuar të inflamacionit, thithje më të mirë të lëndëve ushqyese dhe një humor më të qëndrueshëm.
Mënyra të zgjuara për t’i shijuar ato
Luleshtrydhet janë një nga frutat më të gjithanshme në kuzhinë. Mund t’i shijoni të freskëta, në sallata (provojini me rukola dhe djathë dhie), në smoothie, sipër kos ose bollgur, madje edhe në salca për mish të pjekur në skarë. Por shmangni produktet që përmbajnë “shije luleshtrydheje”, pasi këto zakonisht nuk kanë vlerë ushqyese.
Një shembull i thjeshtë dhe i shijshëm: shtypni luleshtrydhet me disa pika limoni dhe mjaltë për të bërë një reçel natyral, pa sheqer, perfekt për mëngjes ose një ëmbëlsirë të freskët.
Organike apo konvencionale?
Luleshtrydhet shpesh janë në listën e frutave me mbetjet më të larta të pesticideve. Pra, nëse mundeni, zgjidhni luleshtrydhe organike. Nëse jo, lajini mirë dhe lërini të qëndrojnë në ujë me pak sodë buke ose uthull për të hequr mbetjet.
Një luleshtrydhe në ditë…
Luleshtrydhet janë një nga ato ushqime që e bëjnë kujdesin për shëndetin tonë më të lehtë dhe më të këndshëm. Ato na kujtojnë se natyra na ka siguruar tashmë gjithçka që na nevojitet për të ushqyer trupin dhe shpirtin tonë. Përfshirja e luleshtrydheve në dietën tonë është një kënaqësi, por edhe një investim në shëndetin tonë.
Provoni këtë recetë të thjeshtë por të shijshme: Smoothie Freskuese me Luleshtrydhe
Ky smoothie është i mbushur me antioksidantë dhe lëndë ushqyese për energji, lëkurë të shkëlqyeshme dhe një zorrë të shëndetshme.
Përbërësit:
1 filxhan luleshtrydhe të freskëta ose të ngrira
½ banane
1 filxhan qumësht me bazë bimore (bajamesh ose kokosi)
1 lugë çaji fara chia ose liri
½ lugë çaji kanellë
1 lugë gjelle tërshërë (opsionale për ngopje)
Udhëzime:
Vendosni të gjithë përbërësit në një blender dhe përziejini derisa të bëhen kremoze. Shërbejeni menjëherë dhe shijojeni!
Këshillë: Për proteina shtesë, shtoni 1 lugë pluhur proteinash me bazë bimore ose 1 lugë gjelle gjalpë kikiriku.
Maskë për fytyrën me luleshtrydhe për shkëlqim natyral
Luleshtrydhet janë të pasura me vitaminë C dhe AHA (acide alfa-hidroksi) natyrale që ndihmojnë në eksfolimin e butë, ndriçojnë lëkurën dhe luftojnë shenjat e plakjes.
Përbërësit:
2-3 luleshtrydhe të freskëta
1 lugë çaji mjaltë
1 lugë çaji kos
Udhëzime:
Shkrini luleshtrydhet me një pirun dhe përziejini me mjaltin dhe kosin derisa të bëhet një pastë e lëmuar. Aplikojeni në fytyrë për 10-15 minuta, duke shmangur zonën e syve. Shpëlajeni me ujë të vakët dhe hidratojeni.
Ideale për: Lëkurë të zbehtë, të thatë ose të lodhur.
Bibliografia – Burimet:
Giampieri, F., et al. (2012). Luleshtrydhe: Përbërja, cilësia ushqyese dhe ndikimi në shëndetin e njeriut. Ushqyerja, 28(1), 9-19.
Basu, A., & Rhone, M. (2010). Luleshtrydhet ulin shënuesit aterosklerotikë tek subjektet me sindromën metabolike. Revista e Biokimisë Ushqyese, 21(9), 844–850.
Baza e të Dhënave Kombëtare të Ushqyesve të USDA – https://fdc.nal.usda.gov/
Shkolla e Shëndetit Publik Harvard T.H. Chan – Burimi i Ushqyerjes: Manaferrat
Slavin, J.L. (2013). Fibra dhe prebiotikët: Mekanizmat dhe përfitimet shëndetësore. Ushqyesit, 5(4), 1417–1435.
Revista Amerikane e Ushqyerjes Klinike (2008) – Marrja e antocianinave dhe rreziku i infarktit të miokardit tek gratë.
