Ligji historik i Bashkimit Europian për inteligjencën artificiale, i cili synon të rregullojë se si kompanitë zhvillojnë, përdorin dhe zbatojnë AI, hyn zyrtarisht në fuqi sot, e enjte, 15 gusht.

Akti i AI u propozua për herë të parë nga Komisioni Europian në vitin 2020 dhe synon të adresojë efektet negative të inteligjencës artificiale. AI mori miratimin përfundimtar nga shtetet anëtare, eurodeputetët dhe Komisioni Europiane majin e kaluar.

AI do të synojë kryesisht kompanitë e mëdha amerikane të teknologjisë, të cilat aktualisht janë prodhuesit kryesorë të sistemeve të avancuara të inteligjencës artificiale. Megjithatë, shumë biznese të tjera do të bien brenda fushëveprimit të rregullave – madje edhe biznese jo teknologjike.

Rregullorja vendos një kuadër rregullator gjithëpërfshirës dhe të harmonizuar për AI në të gjithë BE-në, duke aplikuar në hyrje të bazuar në rrezik për rregullimin e kësaj teknologjie.

Ndalimi universal i disa praktikave.

Rregullat e reja ndalojnë aplikimet e inteligjencës artificiale që kërcënojnë të drejtat e qytetarëve, të tilla si sistemet e kategorizimit biometrik bazuar në karakteristika të ndjeshme dhe grumbullimi i pa synuar i imazheve të njerëzve nga interneti ose nga kamerat CCTV për të ndërtuar baza të dhënash për identifikimin e personave. Njohja e emocioneve në vendin e punës dhe në shkollë, vlerësimi social, policimi proaktiv (kur bazohet vetëm në profilizimin e një personi ose vlerësimin e karakteristikave të tij) dhe inteligjenca artificiale që manipulon sjelljen njerëzore ose shfrytëzon dobësitë gjithashtu do të ndalohen nga njerëzit.

Përjashtimet për autoritetet e zbatimit të ligjit.

Përdorimi i sistemeve biometrike të identifikimit nga forcat e rendit është përgjithësisht i ndaluar, përveç rasteve specifike të renditura dhe të detajuara në rregulloren e re. Përdorimi i sistemeve të identifikimit biometrik “në kohë reale” lejohet vetëm në kushte strikte: nëse, për shembull, identifikimi biometrik do të përdoret vetëm për një kohë të kufizuar dhe në një zonë të kufizuar gjeografike, me leje të posaçme paraprake nga autoritetet gjyqësore ose administrative. Raste të tilla mund të jenë kërkimi i synuar për një person të zhdukur ose parandalimi i një sulmi terrorist. Përdorimi i sistemeve biometrike të identifikimit “në kohë të vonshme” konsiderohet me rrezik të lartë dhe kërkon miratim gjyqësor që do të lidhej me një vepër penale.

Detyrimet për sistemet me rrezikshmëri të lartë.

Rregullorja e re përcakton gjithashtu detyrime të qarta për sistemet e tjera të inteligjencës artificiale që konsiderohen me rrezik të lartë për shkak të efekteve të dëmshme të rëndësishme që mund të kenë në shëndetin, sigurinë, të drejtat themelore, mjedisin, demokracinë dhe sundimin e ligjit. Teksti liston fushat në të cilat përdoren ose mund të përdoren sisteme të tilla, të cilat janë: infrastruktura kritike, arsimi dhe trajnimi profesional, punësimi, shërbimet thelbësore private dhe publike (p.sh. kujdesi shëndetësor, bankat), zbatimi i ligjit, imigracioni dhe menaxhimi i kufirit , si dhe proceset gjyqësore dhe demokratike (p.sh. për të ndikuar në proceset zgjedhore).

Këto sisteme duhet të vlerësojnë dhe minimizojnë rreziqet, të mbajnë regjistrat e përdorimit të tyre, të jenë transparente dhe të sakta dhe të mbikëqyren nga njerëzit. Qytetarët do të kenë të drejtë të paraqesin ankesa për sistemet e AI dhe të marrin shpjegime për çdo vendim të bazuar në sisteme me rrezik të lartë që prek të drejtat e tyre.

Sistemet e inteligjencës artificiale me “qëllim të përgjithshëm” dhe modelet në të cilat ata mbështeten duhet të plotësojnë disa kërkesa të transparencës, duke përfshirë respektimin e ligjit të BE-së për të drejtat e autorit dhe bërjen publike të përmbledhjeve të detajuara të përmbajtjes që përdorin për të trajnuar modelet e tyre. Kërkesa shtesë do të zbatohen për modelet më të forta që mund të krijojnë rreziqe sistemike, si vlerësimi i tyre, vlerësimi dhe zbutja e rreziqeve sistemike dhe raportimi i incidenteve dhe keqfunksionimeve. Përveç kësaj, nëse ndonjë material audiovizual është artificial ose i falsifikuar (të ashtuquajturat “deepfakes””) duhet të tregohet qartë.

Masat për të mbështetur inovacionin dhe ndërmarrjet e vogla dhe të mesme.

Autoritetet kombëtare të çdo vendi duhet të krijojnë “shtretër testimi rregullator” për të testuar sistemet e inteligjencës artificiale në kushte të botës reale. Këto struktura duhet të jenë të aksesueshme për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, si dhe për start-up-et, për të qenë në gjendje të zhvillojnë dhe trajnojnë modele inovative të AI përpara se t’i nxjerrin në treg.