Planeti kohët e fundit përjetoi ditën e tij më të nxehtë dhe javën më të nxehtë të regjistruar – rekordet që ekspertët paralajmërojnë se ka të ngjarë të thyhen përsëri dhe përsëri pasi kriza klimatike i bën temperaturat gjithnjë e më të larta.
Efektet në shëndetin e njeriut janë shumë serioze. Në një qark të Teksasit, të paktën 11 njerëz vdiqën brenda një jave gjatë një vale të pandërprerë të të nxehtit në qershor. Në Meksikë, temperaturat e larta kanë vrarë të paktën 112 njerëz që nga marsi. Një valë e të nxehtit e fundit në Indi ka vrarë të paktën 44 persona në shtetin e Bihar.
Çfarë ndodh me trupin tuaj
Normalisht, temperatura e trupit tuaj është midis 36 dhe 37 gradë Celsius. Kur truri juaj ndjen një ndryshim – ose një rritje ose ulje të temperaturës – ai përpiqet të ndihmojë trupin tuaj të ftohet ose të ngrohet, sipas Dr. Judith Linden profesore në departamentin e mjekësisë në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit të Bostonit.
“Ka disa mënyra që (truri) përpiqet të ftoh trupin. Më e zakonshmja është se ne djersihemi”, shpjegon Linden. Poret hapen, trupi djersitet, djersa avullohet dhe trupi ftohet”.
Mënyra e dytë se si trupi juaj ftohet është duke zgjeruar enët e gjakut dhe duke rritur rrahjet e zemrës, gjë që ndihmon ngrohjen dhe gjakun të lëvizin në sipërfaqen e trupit tuaj dhe më pas ta lëshojnë atë. Kur jeni të ekspozuar ndaj temperaturave të larta, bëhet më e vështirë për trupin tuaj që të përpiqet të vazhdojë me mekanizmat e tij ftohës. Dhe nëse mjedisi juaj është i nxehtë dhe i lagësht në të njëjtën kohë, djersa nuk avullohet aq lehtë – gjë që e rrit temperaturën e trupit tuaj edhe më shumë.
Temperaturat e larta të trupit mund të çojnë në dëmtim të trurit dhe organeve të tjera vitale, si dhe në sëmundje të ndryshme të lidhura me nxehtësinë.
Sëmundjet e shkaktuara nga nxehtësia.
Nxehtësia e lehtë shoqërohet me ngërçe nga nxehtësia, të cilat zhvillohen tek njerëzit që djersiten shumë, gjatë stërvitjes dhe më gjerë. Djersitja e tepërt përdor të gjithë kripën dhe lagështinë e trupit dhe mund të çojë në dhimbje ose spazma të muskujve, zakonisht në bark, krahë ose këmbë.
Nxehtësia mund të shkaktojë gjithashtu skuqje, një acarim të lëkurës i shkaktuar nga djersitja e tepërt në mot të nxehtë dhe të lagësht dhe është më i zakonshëm tek fëmijët e vegjël. Zakonisht është një grumbull i kuq puçrrash ose flluskash dhe ka tendencë të shfaqet në vende të tilla si qafa, pjesa e sipërme e gjoksit ose pjesa e brendshme e bërrylit. Kur trupi juaj fillon të tejkalojë aftësinë e tij për të ftohur veten, ju mund të zhvilloni atë që njihet si lodhje nga nxehtësia.
“Në këtë rast do të vini re djersitje të tepërt sepse trupi juaj po përpiqet shumë të përballojë nxehtësinë shtesë. Do të ndiheni të lehtë ose më të trullosur, shpesh disa kanë të përziera, dhimbje koke, lëkura e tyre duket e zbehtë dhe pulsi i tyre shpesh është i shpejtë”, shpjegon Linden.
“Kjo është përpjekja e fundit e organizmit për t’u qetësuar përpara se të arrijë në një pikë pa kthim.”
Goditja nga nxehtësia është sëmundja më e rëndë e lidhur me nxehtësinë dhe, nëse nuk trajtohet, mund të çojë në vdekje.
“Ajo është kur temperatura e trupit tuaj rritet mbi rreth 40.5 deri në 41 gradë, dhe kjo është kur mekanizmat tuaj fillojnë të dështojnë,” thekson Linden.
Shenjat paralajmëruese mund të përfshijnë temperatura jashtëzakonisht të larta të trupit, lëkurë të kuqe dhe të thatë, puls të shpejtë, dhimbje koke, marramendje, të përziera ose të fikët, dhe goditja e nxehtësisë karakterizohet nga konfuzion dhe shqetësim.
Kush është më i rrezikuar?
Të moshuarit, njerëzit me sëmundje kronike dhe fëmijët janë në rrezik më të madh për sëmundje serioze të lidhura me nxehtësinë. Të moshuarit dhe njerëzit me sëmundje kronike mund të kenë më pak gjasa të perceptojnë dhe t’i përgjigjen ndryshimeve të temperaturës dhe mund të marrin medikamente që përkeqësojnë efektet e nxehtësisë.
“Të rinjtë, gjithashtu, sepse kanë më pak gjasa të njohin sëmundje të tilla dhe të dalin nga vapa nëse fillojnë të ndihen të mbinxehur,” vëren Linden. “Gjithashtu, në këtë mot, nuk duhet të lini kurrë një fëmijë apo kafshë shtëpiake në makinë qoftë edhe për një minutë”.
Si të qëndroni të sigurt:
Ka shumë gjëra që mund të bëni për të mbajtur veten dhe të tjerët të sigurt. Së pari, mbani një sy për simptomat e lodhjes nga nxehtësia ose sëmundjeve të tjera. “Nëse dikush fillon të ndihet i trullosur, mendjelehtë, të përzier ose ka dhimbje koke, atëherë është koha për të vepruar menjëherë”, thotë Linden. “Kjo do të thotë që ju duhet ta nxirrni atë nga vapa dhe në një mjedis të freskët.”
Lagja e vetes me pak ujë dhe dhënia e lëngjeve dikujt me këto simptoma mund t’i ndihmojë ata të qetësohen. Por nëse ai fillon të humbasë vetëdijen ose ka të përziera ose të vjella. Kur është vapë jashtë, përpiquni të shmangni aktivitetet në natyrë – veçanërisht ndërmjet orës 11:00. dhe 3 pasdite. Nëse duhet të dilni jashtë, vishni rroba me ngjyrë të çelur, mbuloni kokën dhe pini shumë lëngje.
Mos prisni derisa të keni etje për të pirë ujë – pasi kjo mund të jetë një shenjë e dehidrimit. Linden rekomandon të pini të paktën një gotë ujë – ose më shumë në një orë.
